Nəhəng vulkanik hadisə: Sakit okeanın dibindəki SİRR AÇILDI

Okayama Elm Universitetinin tədqiqatçıları maraqlı nəticəyə gəliblər: təxminən 120 milyon il əvvəl Ontonq-Yava sualtı platosunun formalaşması okean qabığında dərin yenidənqurma prosesləri ilə müşayiət olunub.

presstvaz xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri nüfuzlu “Geophysical Research Letters” (GRL) jurnalında dərc edilib.

Məlum olub ki, maqma yalnız səthə püskürməklə kifayətlənməyib, eyni zamanda litosferə nüfuz edərək onun strukturunu və kimyəvi tərkibini köklü şəkildə dəyişib.

Ontonq-Yava platosu Yer kürəsindəki ən böyük vulkanik strukturlardan biridir və Sakit okeanın suları altında yerləşir. Onun sahəsi Qrenlandiyanın ərazisindən belə böyükdür. Hesab olunur ki, bu nəhəng quruluş planetin dərinliklərindən qalxan qaynar maddə axını – mantiya plumu nəticəsində yaranıb. Alimlər həmin dövrdə baş verən qlobal iqlim dəyişikliklərini də bu hadisə ilə əlaqələndirirlər.

Püskürmənin yer qabığının quruluşuna necə təsir etdiyini müəyyənləşdirmək üçün tədqiqatçılar dəniz dibi seysmometrlərindən istifadə ediblər. Bu qurğular okean və dəniz dibində baş verən titrəyişləri qeydə alır. Yüksəktezlikli dalğaların yayılmasının təhlili zamanı anomaliya aşkarlanıb: platonun altında dalğalar gözləniləndən daha yavaş hərəkət edib və sürətlə zəifləyib.

Modelləşdirmə göstərib ki, həmin ərazidəki okean plitəsi mürəkkəb quruluşa malikdir. Çöküntü süxurları və lava qatları çoxsaylı şaquli daykalarla – donmuş maqma kanalları ilə kəsilib. Bu fakt sübut edir ki, ərimiş maddə yalnız səthi püskürmələrlə məhdudlaşmayıb, həm də plitənin daxilinə fəal şəkildə nüfuz edərək onu daha qeyri-bircinsli hala gətirib.

Müəlliflərin fikrincə, bu proseslər Yerin tarixində baş vermiş ən böyük vulkanik hadisələr zamanı dərin maqmanın litosferin quruluşunu necə radikal şəkildə dəyişdiyini aydın şəkildə nümayiş etdirir.