Dünyanın ən uzunmüddətli təcrübəsi 100 yaşında: Bir damla üçün onilliklər boyu gözləmə

Avstraliyanın Kvinslend Universitetində 1927-ci ildən bəri davam edən və Ginnesin Rekordlar Kitabına düşən məşhur “Zift Damlası” təcrübəsi 100-cü ilinə yaxınlaşır. Təxminən bir əsr əvvəl başlayan bu sınaq bəzi maddələrin qatı görünsə də, əslində son dərəcə yavaş axan bir maye olduğunu sübut etmək üçün aparılır.

presstvaz xəbər verir ki, 1927-ci ildə fizika professoru Tomas Parnell, tələbələrinə qatranın (ziftin) yüksək qatılığa (viskozluğa) malik bir maye olduğunu göstərmək üçün bu düzənəyi qurur. O, qatranı qızdıraraq şüşə qıfa tökür və düz üç il onun soyumasını gözləyir. 1930-cu ildə qıfın ucu kəsilir və “böyük gözləmə” başlayır.

Qatranın qatılığı suyun qatılığından 100 milyard dəfə çoxdur. Bu səbəbdən damlaların formalaşması və düşməsi illər çəkir:

• İlk damla: 1938-ci ildə (8 il sonra) düşüb.
• Sonuncu damla: 2014-cü ilin aprel ayında düşüb.
• Gözlənilən 10-cu damla: Mütəxəssislər növbəti damlanın 2020-ci illərin sonuna doğru düşəcəyini təxmin edirlər.

Təcrübənin ən dramatik tərəfi odur ki, bu günə qədər heç bir alim damlanın düşdüyü anı öz gözləri ilə canlı görə bilməyib:

Tomas Parnell: İlk iki damladan sonra, üçüncünü görə bilmədən 1948-ci ildə vəfat edib.

Con Meynston: Təcrübəni 52 il qoruyub, lakin 1988-ci ildə damlanın düşməsinə saniyələr qalmış özünə qəhvə almağa getdiyi üçün o anı qaçırıb. 2000-ci ildəki damla zamanı isə kamera texniki nasazlıq səbəbindən çəkilişi dayandırmışdı. O, da 2013-cü ildə (9-cu damladan aylar əvvəl) vəfat etdi.

1980-ci illərdə binaya kondisioner sistemi quraşdırıldıqdan sonra laboratoriyanın temperaturu aşağı düşüb. Bu, onsuz da yavaş axan qatranı daha da bərkidib və damlaların düşmə vaxtını 8 ildən 12-13 ilə qədər uzadıb.