Sənədsiz evlər problemi həll olunur: Vətəndaşlar hara müraciət etməlidir?

Sənədsiz evlər problemi: Yol xəritəsi və vətəndaşın müraciət ünvanı

     presstvaz  Azərbaycan xəbər portalının təhlili və araşdırması

        Azərbaycanda uzun illərdir gündəmdə olan sənədsiz evlər problemi artıq mərhələli şəkildə həllini tapmağa başlayır. Xüsusilə Bakı və Abşeron yarımadasında, eləcə də ölkənin digər bölgələrində minlərlə fərdi yaşayış evi uzun müddət sənədsiz olaraq istifadə olunurdu. Bu isə vətəndaşların əmlak hüquqlarından tam şəkildə istifadə etməsinə əngəl yaradırdı. Artıq aparılan hüquqi islahatlar bu istiqamətdə yeni mərhələnin əsasını qoyub.

       presstvaz xəbər portalı olaraq bu sahədəki son dəyişiklikləri, müraciət mexanizmini və vətəndaşların atmalı olduğu addımları araşdırdıq.

Problemin kökü haradadır?

       Müstəqilliyin ilk illərində və sonrakı mərhələlərdə, xüsusilə köçkün axınının çoxaldığı dövrlərdə torpaq sahələrində icazəsiz tikinti hallarının artması müşahidə olunurdu. Bu evlərin çoxu torpaq sənədi və ya tikinti icazəsi olmadan inşa edilib. Nəticədə bu əmlaklar dövlət reyestrində qeydə alınmadığından:

• Alqı-satqı və ipoteka əməliyyatları həyata keçirilmir;

• Kommunal xidmətlərlə müqavilələr bağlanmaqda çətinlik yaranır;

• Mülki hüquqi mübahisələrə səbəb olur.

Rəsmi məlumatlara görə, hazırda ölkə üzrə 400 mindən artıq fərdi ev sənədsiz vəziyyətdədir.

Hüquqi baza və yeni mexanizmlər

        2024-cü ildən etibarən Prezident İlham Əliyevin sərəncamları və Nazirlər Kabinetinin qərarları ilə sənədsiz evlərin leqallaşdırılması üçün hüquqi əsas yaradılıb. Aşağıdakı yeniliklər xüsusi qeyd olunmalıdır:

• Tikintiyə dair amnistiya – müəyyən meyarlara uyğun gələn tikililərə rəsmi sənədlər verilə bilər.

• Sadələşdirilmiş qeydiyyat mexanizmi – artıq bəzi evlər üçün tikinti icazəsi tələb olunmur.

• Elektron müraciət imkanı – vətəndaşlar e-gov.az və myGov.az vasitəsilə müraciət edə bilirlər.

Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti (ƏMDX) bu prosesə rəhbərlik edir və ərazi üzrə komissiyalar formalaşdırılıb.

Vətəndaş necə müraciət etməlidir?

       Əgər yaşayış evinin sənədi yoxdursa, vətəndaş aşağıdakı addımları izləməlidir:

1. Araşdırma – Torpaq sahəsinin hüquqi statusu öyrənilməlidir.

2. Müraciət –

   • ƏMDX-nin regional ofislərinə;

   • Elektron formada e-gov.az və ya myGov.az üzərindən;

   • ASAN xidmət mərkəzləri vasitəsilə.

3. Tələb olunan sənədlər:

   • Şəxsiyyət vəsiqəsi;

   • Mümkün qədər sübutedici sənədlər (bələdiyyə arayışı, elektrik və su müqavilələri, fotolar);

   • Torpaq sənədi varsa, surəti.

4. Yoxlama və qərar – ƏMDX tərəfindən yerində baxış keçirilir, nəticəyə uyğun qərar qəbul olunur və çıxarış təqdim edilir.

Prosesin əhəmiyyəti

       Sənədsiz evlərin reyestrə salınması bir sıra mühüm üstünlüklər təmin edir:

• Əmlak hüquqları rəsmi tanınır;

• Bank və ipoteka xidmətlərinə çıxış asanlaşır;

• Mülki mübahisələrin qarşısı alınır;

• Əmlakın bazar dəyəri artır.

Bundan əlavə, dövlət də bu prosesdən faydalanır – qeyri-rəsmi əmlak dövriyyədən çıxarılır, vergi bazası genişlənir və şəhərsalma planlaması daha sistemli həyata keçirilir.

presstvaz-ın təhlili və tövsiyələri

presstvaz olaraq aparılan araşdırmalar göstərir ki, prosesin effektivliyini artırmaq üçün:

• Vətəndaşlara geniş izahlı məlumat kampaniyası həyata keçirilməlidir;

• Regional komissiyaların fəaliyyəti sürətləndirilməlidir;

• Elektron xidmətlərin keyfiyyəti artırılmalıdır;

• Sosial zəif təbəqələrə hüquqi və maliyyə dəstəyi göstərilməlidir.

         Hazırda sənədsiz ev problemi ilə üzləşən vətəndaşlar üçün bu, əmlaklarını rəsmi şəkildə leqallaşdırmaq üçün real imkandır. Əsas məsələ prosesi izləmək, lazımi sənədləri toplamaq və müraciətləri vaxtında etməkdir.

      Mənbə: Presstv.az – Azərbaycan xəbər portalı

presstvaz – Azərbaycanın etibarlı informasiya mənbəyi.