Azərbaycan kinosunun doğum günü – milli mədəniyyətin qızıl yaddaşı

Səssiz kadrlardan səsli tarixə: Azərbaycan kino sənayesinin keçdiyi 126 illik yol

     presstvaz bildirir ki, bu gün – 2 avqust tarixində Azərbaycan kinosunun yaranma günüdür. Bu əlamətdar tarix, milli kino sənayesinin təməl daşının qoyulduğu gündür və bu münasibətlə ölkəmizdə hər il qeyd olunur. 1898-ci il avqustun 2-də Bakı şəhərində, fotoqraf və rejissor Aleksandr Mişonun çəkdiyi ilk kinematoqrafik görüntülər Azərbaycan kinosunun başlanğıc nöqtəsi sayılır. Bu görüntülər sadəcə sənədli xronikalar deyil, həm də xalqın həyat tərzini, adət-ənənələrini, gündəlik yaşamını əks etdirən qiymətli vizual mənbələrdir.

İlk kadrlardan kino sənayesinə: Keçmişdən bu günə

     Aleksandr Mişonun “Bibiheybət neft mədənlərində yanğın”, “Balaxanı mədənlərinin panoraması” və digər 30 saniyəlik filmləri ilə başlanan bu yol, 20-ci əsrin əvvəllərindən etibarən daha sistemli şəkildə inkişaf etməyə başladı. Sovet dövründə kino təkcə əyləncə vasitəsi deyil, həm də ideoloji və maarifləndirici platformaya çevrildi. “Arşın mal alan”, “O olmasın, bu olsun”, “Sevil”, “İstintaq davam edir” kimi filmlər təkcə bədii baxımdan deyil, həm də sosial baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyırdı.

     1950-80-ci illər Azərbaycan kinosunun “qızıl dövrü” kimi qiymətləndirilir. Həmin illərdə rejissorlar Hüseyn Seyidzadə, Tofiq Tağızadə, Rasim Ocaqov, Eldar Quliyev və başqalarının yaratdığı filmlər bu gün də kino tariximizin ən parlaq səhifələri hesab olunur. Filmlərdə təkcə mədəniyyət deyil, ictimai-siyasi mühit, insan psixologiyası və tarixi yaddaş da öz əksini tapırdı.

Müstəqillik dövründə Azərbaycan kinosu: Axtarışlar və dönüş nöqtələri

     1991-ci ildə Azərbaycanın müstəqillik qazanması ilə kino sahəsində də yeni mərhələ başlandı. İqtisadi çətinliklər, texniki avadanlıqların çatışmazlığı, peşəkar kadr axını kimi problemlərlə yanaşı, yeni mövzu və üslub axtarışları da aktuallaşdı. Bu dövrdə çəkilən “Yaramaz”, “Özgə vaxt”, “Cavad xan”, “İçəri Şəhər” kimi filmlər kino sənayesinin zəifləməsinə baxmayaraq, mədəni dirçəlişin nişanəsi oldu.

     Son illər isə Azərbaycan kinosu həm məzmunca, həm də texniki baxımdan özünü yenidən təsdiqləməkdədir. Dövlətin dəstəyi ilə keçirilən “Start”, “Qızıl Pəri”, “Salam Cinema” kimi festivallar, kino məktəblərinin fəaliyyəti və xarici prodüserlərlə əməkdaşlıqlar milli kinomuzun beynəlxalq platformalara çıxışına şərait yaradır. Azərbaycan filmləri beynəlxalq festivallarda iştirak edir, mükafatlar qazanır və dünyada milli kino brendimizi formalaşdırır.

Kino – milli kimliyin və tarixi yaddaşın güzgüsü

     Azərbaycan kinosu yalnız əyləncə sahəsi deyil. O, bir millətin ruhunu, tarixini, psixologiyasını və bəzən də ağrılı keçmişini özündə daşıyan güzgüdür. Hər bir dövrün filmi həmin tarixi dövrün dilidir – bəzən səssiz, bəzən musiqili, bəzən ironik, bəzən də ağrılı. Bu gün ölkədə fəaliyyət göstərən “Azərbaycanfilm”, “Salnamə”, “Azanfilm” kimi studiyalar həm klassik irsi yaşadır, həm də gənc rejissorlar üçün yeni imkanlar yaradır.

     Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə 2 avqustun Azərbaycan kinosu günü kimi qeyd edilməsi, dövlətin bu sahəyə verdiyi dəyərin və diqqətin bariz nümunəsidir. Kino, milli-mənəvi dəyərlərin təbliği, gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsi və ölkəmizin tanıdılması baxımından önəmli alətlərdən biridir.

Mənbə: Presstv.az – Azərbaycan xəbər portalı
“Presstv”az – Azərbaycanın etibarlı informasiya mənbəyi.