Genetika psixi xəstəliyə meylliliyə təsir edir?

İyl 7, 2025 07:40 (UTC +04:00)

presstv

"Presstv"az #Araşdırma, #Depressiya, #diabet, #Sağlamlıq, #Stres

Son xəbərlər, Azərbaycanda və Dünyada ən aktual hadisələr "Presstv".az Azərbaycan Xəbər Portalı “Global Media Group”a daxil olan "Presstv".az Azərbaycan xəbər portalı 2023-cü ilin 16 Oktyabr- dan fəaliyyət göstərir. Saytın yaradılmasında məqsəd dünyada və ölkədə baş verən ən vacib və maraqlı son xəbərləri geniş auditoriyaya təqdim etməkdir. "Presstv".az 24 saat ərzində, Azərbaycan Türk Rus və İnglis dillərində, ölkədə və dünyada baş verən ən aktual və maraqlı son xəbərlər barədə operativ məlumatlar, oxucuları və cəmiyyəti maraqlandıran suallara cavablar, analitik məqalələr, foto və videohesabatlar hazırlayır. Düzgün seçilmiş informasiya siyasəti, müasir dizaynı, mobil platformalarda və aparıcı sosial şəbəkələrdə təmsil olunması nəticəsində bu gün "Presstv".az Azərbaycanın media məkanında öz layiqli yerini tutub və ən geniş oxucu auditoriyasına malik xəbər portallarından birinə çevrilib.

Şizofreniya tibbin ən mürəkkəb sirrlərindən biri olaraq qalır, lakin psixi pozğunluqların genetikasına dair müasir tədqiqatlar yeni perspektivlər açır. Hyustondakı Texas Universitetinin Sağlamlıq Elmləri Mərkəzindən professor Konsuelo Uols-Bass irsi faktorların və ətraf mühitin psixi xəstəliyə meylliliyi necə formalaşdırdığını kəşf edib.

presstvaz qaynarinfo.az-a istinadən xəbər verir ki, araşdırma "Genomic Psychiatry" (GP) jurnalında dərc olunub.

Konsuelo Uols-Bassın şizofreniya xəstəliyini öyrənməyə marağı təsadüfi deyil. Alim uşaqlıqdan xəstəliyin ana və bacısının həyatını necə dəyişdiyini müşahidə edib. Xəstəliyin niyə bacısında özünü büruzə verməsi, lakin onun yanından keçməsi sualı Uols-Bassın elmdəki bütün gələcək yolunu müəyyənləşdirib.

Professor alimlər qrupu ilə birlikdə Hyustondakı Texas Universitetinin Sağlamlıq Elmləri Mərkəzinin beyin kolleksiyalarını yaradıb, burada psixi pozğunluğu olan xəstələrin ölümdən sonrakı toxuma nümunələrini və bioloji materialları saxlayır. Bu resurs alimlərə şizofreniya, bipolyar pozğunluq və asılılığın altında yatan bioloji mexanizmləri daha dərindən başa düşməyə imkan verib.

Bundan əlavə, tədqiqat qrupu xüsusi kök hüceyrələrdən istifadə edərək onları neyronlara yenidən proqramlaşdırıb. Bu, hər bir xəstənin genetik xüsusiyyətlərinin beyin funksiyasına və onun müalicəyə reaksiyasına necə təsir etdiyini öyrənməyə, təbabəti fərdi yanaşmaya yaxınlaşdırmağa imkan verib.

Məlum olub ki, psixi pozğunluqları təkcə genetika ilə izah etmək mümkün deyil. Genlər stress, zədə və toksinlərə məruz qalma kimi xarici amillərlə qarşılıqlı əlaqədə olur. Xəstəliyin inkişafını təyin edən bu mürəkkəb mexanizmdir.

Alimlər vurğulayıblar ki, şizofreniya, depressiya və digər xəstəliklərə şəkərli diabet və ya xərçəng kimi baxılmalıdır – şəxsi çatışmazlıqlar kimi deyil, müalicə tələb edən tibbi vəziyyətlər kimi. Tədqiqatçılar deyirlər ki, psixi pozğunluğu olan insanlar hər hansı digər xəstəliyi olan xəstələrlə eyni səviyyədə tibbi yardıma və ictimai anlayışa layiqdirlər.